تفاوت لایسنس Retail ،OEM و Volume چیست؟ + راهنمای خرید سازمانی

هنگام خرید لایسنس ویندوز یا آفیس، انتخاب بین گزینه‌های Retail، OEM یا Volume می‌تواند گیج‌کننده باشد؛ انتخابی که نه تنها روی قیمت، بلکه روی امنیت و قابلیت جابه‌جایی ویندوز شما تأثیر مستقیم دارد. چه یک کاربر خانگی باشید که به دنبال ارزان‌ترین راه فعال‌سازی است، و چه مدیر IT یک سازمان که قصد خرید پکیج‌های حجیم (Volume) را دارد، این مقاله راهنمای نهایی شماست تا تفاوت این لایسنس‌ها را به زبان ساده درک کنید.

فعالسازی قانونی ویندوز

همانطور که احتمالا می‌دانید دی وی دی های ارزان قیمتی که در بازار و از سمت شرکت های مختلف ایرانی برای نصب ویندوز عرضه می‌شوند، هیچ یک اورجینال، اصل و قانونی نیستند! البته منظور از قانونی نبودن آن ها در واقع قانونی نبودن از نظر شرکت سازنده یعنی مایکروسافت و قانون کپی و رایت است که در کشور ما اهمیتی به آن داده نمی‌شود! اگر قصد فعالسازی قانونی ویندوز و نسخه اورجینال آن را داشته باشید، می‌بایست لایسنس یا اصطلاحا Product Key تهیه کنید.

پروداکت کی در واقع یک کد اختصاصی است که از حروف و اعداد مختلفی تشکیل شده و ضمن وارد شدن در منوی Settings > Activation ویندوز به طور آنلاین، سیستم عامل دستگاه را تایید و فعال می‌کند. زمانی که ویندوز یک کامپیوتر بدین صورت و با لایسنس قانونی فعال شود، می‌تواند بدون محدودیت آپدیت های آن را از سرور مایکروسافت دریافت و نصب کرد و همچنین از مزیت های دیگری مثل ثبات عملکرد بالاتر، سرعت عمل بهتر، امنیت بیشتر، سازگاری بالاتر با برنامه های روز دنیا، امکان استفاده قانونی در خارج از کشور و غیره بهره‌مند شد. اما این ها چه ارتباطی با تفاوت نسخه Retail و Volume لایسنس ها که موضوع اصلی این مقاله است دارد؟

همانطور که گفتیم برای فعالسازی قانونی ویندوز باید از لایسنس استفاده کنید. اگر به دنبال خرید لایسنس رفته باشید، احتمالا با اصطلاحاتی مثل ریتیل، او ای ام، ولیوم و غیره رو به رو شده‌اید که در واقع مشخص می‌کنند نوع پروداکت کی که ارائه شده دقیقا از چه نوعی است. با توجه به اینکه انواع کد های نام برده شده از نظر ماهیت با هم متفاوت هستند و از نظر قیمت هم تفاوت های زیادی نسبت به هم دارند، بهتر است شما حتما به خوبی ماهیت هر یک از آن ها را بشناسید. کسب اطلاعات دقیق در مورد تفاوت مابین کد های فعالسازی ویندوز به شما کمک می‌کند تا آگاهانه‌تر نسبت به خرید کد های قانونی و با کیفیت وارد عمل شوید.

انواع لایسنس ویندوز اورجینال

پروداکت کی هایی که می‌توان از آن ها برای فعال کردن قانونی سیستم عامل ویندوز استفاده کرد، انواع مختلفی دارند. زمانی که شما می‌خواهید محصولی مثل لایسنس ویندوز 10 اورجینال بخرید باید حتما دقت داشته باشید که چه نسخه‌ و مدلی از این کد در اختیارتان قرار داده می‌شود. انواع مختلف کد هایی که ممکن است در این شرایط با آن ها رو به رو شوید به شرح زیر هستند:

• Retail: این نوع کد ها گران قیمت ترین کدهای فعالسازی ویندوز خواهند بود که توسط خود شرکت مایکروسافت و در فروشگاه های رسمی آن هم عرضه می‌شوند. این کد ها از نظر تعداد دفعات استفاده محدودیتی ندارند در آن واحد فقط روی یک کامپیوتر قابل استفاده خواهند بود. بنابراین وقتی این کدها را در اختیار داشته باشید می‌توانید هر زمان دوست داشتید ویندوز کامپیوتر را حذف و دوباره نصب کنید و فعالسازی قانونی را با همان کد انجام دهید. ضمنا امکان انتقال این نوع کدها از یک کامپیوتر به کامپیوتر دیگر هم وجود دارد. کد های نوع Retail از نظر کیفیت بهترین نوع کدهایی هستند که یک کاربر می‌تواند برای فعال سازی ویندوز از آن استفاده کند اما همانطور که گفتیم قیمت بسیار گرانی دارند!
• OEM: این نوع کدها مخصوص یک کامپیوتر هستند و با سخت افزار آن لینک می‌شوند. بنابراین امکان انتقال آن ها به کامپیوتر دیگر وجود ندارد اما از نظر دفعات نصب ویندوز روی همان سیستم اصلی و واحدی که بر رویش فعالسازی شده‌اند هیچ محدودیتی نخواهند داشت. کد های OEM به دلیل کیفیت خوب و عملکرد عالی روی یک سیستم و قیمت مناسب تر بسیار پرفروش هستند و گزینه خرید عالی برای کسانی خواهند بود که به دنبال خرید لایسنس های ارزان و با کیفیت ویندوز می‌گردند.پ
• Volume: کد ها یا لایسنس های نوع Volume برای استفاده شرکت ها عرضه شده‌اند و امکان فعالسازی چندین سیستم مختلف با یک لایسنس واحد را ارائه می‌کنند. استفاده از این نوع کدها برای اشخاص مجاز نیست اما متاسفانه خیلی از مراجع این کدها را به کاربران شخصی می‌فروشند. تصور کنید مایکروسافت طی قراردادی با یک شرکت تجاری یک لایسنس Volume ویندوز 50 کاربره در اختیارش قرار می‌دهد و آن شرکت می‌تواند با همان یک لایسنس 50 کامپیوتر خود را فعال کند! خرید کد های Volume به هیچ وجه به کاربران شخصی پیشنهاد نمی‌شود چون امکان غیر فعال شدن آن ها بعد از مدتی وجود دارد.
• یک بار نصب: کد های یک بار نصب، لایسنس های خاصی هستند که عموما مایکروسافت برای دانشجویان، دانش آموزان و حمایت از افراد در کشورها و مناطقی ارائه می‌کند که نسبتا فقیر بوده و توان خرید لایسنس های Retail یا OEM را ندارند. این نوع کد ها فقط یک مرتبه قابل استفاده هستند اما از نظر کیفیت عملکرد و کارایی هیچ تفاوتی با لایسنس های OEM و Retail تدارند. اگر می‌خواهید با کمترین هزینه یک لایسنس خوب برای فعالسازی ویندوز بخرید، کد های یک بار نصب را به شما پیشنهاد می‌دهیم.

حالا که با انواع کد و پروداکت کی ویندوز آشنا شدید، بهتر می‌توانید ذهنتان را برای پاسخگویی به موضوع اصلی مقاله یعنی “تفاوت نسخه Retail و Volume لایسنس ها” آماده سازید. در نظر داشته باشید که برخی کد های خاص هم از نوع KMS هستند که به هیچ عنوان فروش و استفاده از آن ها مجاز نیست. در صورت فعالسازی ویندوز یا آفیس با استفاده از این نوع لایسنس ها خطرهای بزرگی سیستمتان را تهدید خواهند کرد. جالب است بدانید که در اغلب روش های کرک ویندوز از همین کد های مخرب KMS استفاده می‌شود. همچنین حذف کد KMS هم کار بسیار دشواری است که نیاز به انجام پروسه طولانی و دقیقی دارد. بنابراین به هیچ عنوان از این نوع کد ها برای فعال کردن ویندوز کامپیوتر خود استفاده نکنید.

در اینجا لازم است یک تفکیک بسیار مهم انجام دهیم: در فضای وب فارسی، بسیاری از ابزارهای کرک و غیرقانونی از نام KMS استفاده می‌کنند (مانند KMSpico) که در واقع با دور زدن سیستم امنیتی ویندوز، آن را به صورت ظاهری فعال می‌کنند و خطر باج‌افزارها را به شدت افزایش می‌دهند. اما KMS اورجینال مایکروسافت کاملاً متفاوت است.

سرویس KMS اورجینال، در واقع یک فناوری رسمی از سوی مایکروسافت برای “فعال‌سازی محلی” در شبکه‌های سازمانی بزرگ است. در این روش، سازمان یک سرور داخلی را به عنوان میزبان لایسنس معرفی می‌کند و تمامی کلاینت‌ها به جای اتصال تک‌تک به سرورهای مایکروسافت، از طریق سرور داخلی سازمان و به صورت کاملاً قانونی و امن فعال می‌شوند. این سرویس نه تنها باعث کاهش ترافیک شبکه می‌شود، بلکه به مدیران IT اجازه می‌دهد کنترل کاملی بر وضعیت فعال‌سازی صدها سیستم داشته باشند.

بنابراین، زمانی که در آی‌ار مایکروسافت استور از لایسنس‌های Volume و پروتکل KMS صحبت می‌کنیم، منظور ما دقیقاً همان راهکار امن و رسمی مایکروسافت برای سازمان‌های بزرگ است که با فاکتور رسمی و ضمانت فعال‌سازی دائمی ارائه می‌شود. استفاده از این روش، برخلاف ابزارهای کرک، هیچ‌گونه آسیب امنیتی به شبکه شما وارد نمی‌کند و پایداری کامل سیستم‌عامل را برای کارهای حساس تجاری تضمین می‌نماید.

تفاوت نسخه Retail و Volume لایسنس ویندوز

اگر اطلاعاتی که تا به اینجا در اختیارتان قرار داده‌ایم را به دقت مطالعه کرده باشید، بدون تردید حداقل به طور نسبی با تفاوت لایسنس های نوع Retail و Volume آشنا شده‌اید. در این بخش می‌خواهیم واضح تر تفاوت مابین این نوع کد ها را برایتان شرح دهیم. همانطور که گفتیم کد های Volume برای استفاده شخصی نیستند و برای شرکت ها و سازمان ها بکار می‌روند! این نوع کد ها می‌توانند به طور همزمان روی چندین کامپیوتر مورد استفاده قرار بگیرند اما همیشه شرکت یا خریدار اصلی است که کنترل کننده کارکرد آن ها خواهد بود!

اما کد های Retail فقط روی یک کامپیوتر قابل استفاده هستند و برای مصرف شخصی ارائه شده‌اند! از سمت دیگر می‌توان این کد ها را از یک کامپیوتر به کامپیوتر دیگر منتقل کرد یا حتی بدون محدودی حذف و نصب مجدد ویندوز و فعالسازی آن را با این نوع کد انجام داد! این کد ها اختصاصی یک کاربر خواهند بود اما یک کد Volume می‌تواند به طور همزمان توسط صدها نفر مورد استفاده قرار گیرد! مثلا تصور کنید شرکتی یک کد ولیوم 100 کاربر ویندوز را خریداری می‌کند و آن را به 100 نفر می‌فروشد و مبالغ گرافی هم از هر خریدار دریافت می‌نماید! به همین جهت است که فروش این نوع کدها به کاربران عادی و شخصی غیرقانونی محسوب می‌شود.

یکی دیگر از مهم ترین تفاوت نسخه Retail و Volume لایسنس ویندوز در احتمال غیرفعال شدن آن خلاصه می‌شود! لایسنس های نوع ریتیل هیچوقت خود به خود غیر فعال نخواهند شد اما کد های ولیوم در صورتی که مشخص شود به طور غیرقانونی به کاربران عادی فروخته شده‌اند می‌توانند از سمت مایکروسافت بلاک و غیر فعال شوند. زمانی که می‌خواهید یک لایسنس اورجینال ویندوز بخرید حتما دقت کند که فروشنده کد ولیوم را به جای سایر کد ها مثل ریتیل و غیره در اختیارتان قرار نداده باشد! متاسفانه به دلیل محدودیت هایی که در کشورمان وجود دارد و عدم آگاهی کافی کاربران، خیلی از فروشندگان با این روش ها و عرضه کد های Volume پول های اضافه از مشتریان دریافت می‌کنند که این امر اصلا درست نیست.

چرا لایسنس Volume بهترین انتخاب برای سازمان‌ها و شرکت‌هاست؟

اگر به عنوان مدیر IT یک مجموعه یا صاحب یک کسب‌وکار در حال مطالعه این مقاله هستید، احتمالاً دغدغه‌ی مدیریت سیستم‌های شرکت را دارید. تصور کنید برای یک مجموعه با ۲۰ یا ۵۰ کارمند، بخواهید ۲۰ لایسنس Retail جداگانه خریداری کنید؛ این یعنی نگهداری و مدیریت ۲۰ کد مختلف که در صورت نصب مجدد ویندوز یا ارتقای سیستم‌ها، می‌تواند به یک کابوس مدیریتی تمام‌عیار تبدیل شود. در اینجاست که لایسنس‌های Volume Licensing به کمک سازمان‌ها می‌آیند تا این فرآیند پیچیده را به ساده‌ترین شکل ممکن درآورند.

اصلی‌ترین مزیت لایسنس ولیوم برای سازمان‌ها، امکان فعال‌سازی تعداد زیادی سیستم تنها با استفاده از یک کد واحد (Master Key) است. در این روش، مایکروسافت کدهای اختصاصی مانند MAK یا KMS را در اختیار سازمان قرار می‌دهد که مدیر شبکه می‌تواند با استفاده از آن‌ها، تمامی کلاینت‌ها را به صورت متمرکز مدیریت و فعال کند. این یعنی دیگر نیازی به وارد کردن دستی کدهای مختلف روی تک‌تک سیستم‌ها نیست و در صورت نیاز به نصب مجدد ویندوز در مقیاس بزرگ، سرعت عمل تیم فنی سازمان به شدت افزایش می‌یابد.

علاوه بر سهولت در مدیریت، بحث کاهش هزینه‌ها جذاب‌ترین بخش ماجرا برای شرکت‌هاست. قیمت تمام‌شده‌ی هر لایسنس در پکیج‌های ولیوم به مراتب کمتر از خرید تکی لایسنس‌های ریتیل است. همچنین، آی‌ار مایکروسافت استور با ارائه فاکتور رسمی و پشتیبانی اختصاصی برای این نوع لایسنس‌ها، دغدغه‌ی حسابداری و قانونی شرکت‌ها را کاملاً برطرف می‌کند. بنابراین، اگر به دنبال ثبات شبکه، امنیت بالا و صرفه‌جویی در بودجه هستید، لایسنس ولیوم هوشمندانه‌ترین انتخاب برای زیرساخت دیجیتال سازمان شماست.

جدول مقایسه‌ای انواع لایسنس مایکروسافت (ویژه انتخاب شخصی و سازمانی)

💡 خدمات ویژه برای سازمان‌ها، ارگان‌ها و کسب‌وکارها

 آیا به دنبال تجهیز سیستم‌های مجموعه خود به لایسنس‌های اورجینال مایکروسافت هستید؟

آی‌آر مایکروسافت استور با ارائه تخفیف‌های پله‌ای (خرید عمده)، فاکتور رسمی و پشتیبانی اختصاصی فنی، فرآیند قانونی‌سازی نرم‌افزارهای سازمان شما را ساده و اقتصادی می‌کند.

📞 دریافت مشاوره رایگان و استعلام قیمت سازمانی

📁 مشاهده پکیج‌های لایسنس Volume

بهترین نوع لایسنس برای ویندوز

بعد از تمام توضیحاتی که ارائه شد حتما خودتان هم می‌توانید پاسخ این سوال را بدهید اما بیایید کمی موشکافانه‌تر به موضوع نگاه کنیم! به عقیده ما بهترین نوع لایسنس برای ویندوز با توجه به بودجه کاربر مشخص می‌شود! قبل از هر چیز باید گفت که کلا خرید کد های KMS و Volume را کنار بگذارید چون این دو اصلا قابل اعتماد و مناسب نیستند! بنابراین تمرکز را روی کد های Retail، OEM و یک بار نصب معطوف می‌کنیم که توسط آی آر مایکروسافت استور هم عرضه می‌شوند. کدامیک از این سه نوع کد بهترین انتخاب جهت فعالسازی قانونی ویندوز خواهند بود؟

اگر بودجه کمی دارید و می‌خواهید از مزیت های ویندوز اورجینال بهره‌مند شوید، لایسنس یک بار نصب را به شما پیشنهاد می‌دهیم. این نوع پروداکت کی شاید ارزان قیمت باشد و فقط یک مرتبه قابلیت استفاده را ارائه کند اما تمام ویژگی های ویندوز اصل و اورجینال را برایتان ارائه خواهد کرد و در صورت بکارگیری درست می‌تواند تا سال ها روی یک سیستم فعال باقی بماند! پس اگر بودجه کمی دارید ما خرید کد های یک بار نصب را به شما پیشنهاد می‌دهیم! اما اگر بنا به هر دلیل می‌خواهید یک کد رسمی تر در اختیار داشته باشید که از نصب مجدد ویندوز روی سیستم پشتیبانی کند و در عین حال قیمت مقرون به صرفه‌ای هم داشته باشد، لایسنس OEM بهترین گزینه است!

دقت داشته باشید که کد های OEM با سخت افزار کامپیوتر لینک می‌شوند و در صورت ایجاد تغییرات سخت افزاری مهم نظیر تعویض رم و مادربرد احتمال از کار افتادن آن ها وجود دارد. اما اگر از نظر هزینه با هیچ محدودیتی رو به رو نیستید، طبیعتا بهترین انتخاب همان کد های اصلی است که خود مایکروسافت در اختیار مشتریانش قرار می‌دهد! این کد ها تحت عنوان Retail شناسایی می‌شوند و قیمت بالایی دارند و از نظر دفعات استفاده و تغییرات سخت افزاری هم مشمول هیچ محدودیتی نمی‌شوند. شما حتی می‌توانید کد های نوع Retail را از یک کامپیوتر به کامپیوتر دیگر منتقل کنید! پس اگر از نظر بودجه با محدودیت مواجه نیستید،بهترین نوع لایسنس برای ویندوز شما نوع Retail خواهد بود اما اگر از نظر بودجه محدودیت دارید، کد های نوع OEM و یک بار نصب هم گزینه خرید عالی به شمار می‌روند.